Author: Eugen Herrigel
รุ่นพี่คนหนึ่งที่ชอบศึกษาด้านปรัชญาตะวันออกและเซนแนะนำฉันให้รู้จักกับหนังสือเล่มนี้
นี่เป็นหนังสือด้านเซนเล่มที่๒ที่ฉันอ่านช่วงนี้ ถัดจากเรื่อง มังกรเซน ของคุณวินทร์ เลียววาริณ
ฉันคิดว่า มังกรเซนปูพื้นฐานความรู้ให้ฉันเข้าใจความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับเซนได้ดีทีเดียว ฉันสามารถเข้าใจสิ่งที่คุณยูจีนพยายามจะสื่อได้ดีมากขึ้น
คุณยูจีนได้เล่าถึงประสบการณ์การเล่าเรียนวิชายิงธนูของญี่ปุ่นในช่วงที่แกเป็นอาจารย์สอนวิชาปรัชญาที่มหาลัยโตเกียว แกใช้เวลากว่า๖ปีที่จะเข้าใจและชำนาญการยิงธนูเช่นนี้
การยิงธนูแบบญี่ปุ่นมิใช่การฝึกกล้ามเนื้อหรือการออกกำลังกาย และมิใช่การไล่ล่าเป้าหมาย แต่เป็นเหมือนพิธีศักดิ์สิทธิ์และการฝึกจิต สิ่งสำคัญที่อาจารย์สอนคุณยูจีนคือ การพยายามกำจัดอัตตา (ความเป็นตัวตน)และลืมเป้าหมายหรือเป้ายิงเสีย เป็นเรื่องน่าแปลกที่ว่า ยิ่งเรานึกถึงเป้ายิงเท่าไร พยายามจะยิงให้ตรงเป้าเท่าไร ความแม่นยำในการยิงจะลดน้อยลงเท่านั้น
คุณยูจีนเอง ด้วยความที่แกเป็นคนตะวันตก (เยอรมัน) แกก็ไม่เข้าใจว่า ทำไมการยิงธนูต้องผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ทำไมห้ามใช้กำลัง ทำไมห้ามเล็งเป้า...อ้าว แล้วมันจะยิงเข้ารึ?
ขั้นตอนที่แกลำบากที่สุดคือการฝึกการปล่อยลูกธนูค่ะ อาจารย์สอนว่า ง้างธนูไว้จนถึงจุดจุดหนึ่งที่ลูกธนูมันจะปล่อยออกมาเอง มันมีอะไรซักอย่างที่ทำให้เธอปล่อยลูกธนู คุณยูจีนแกไม่เข้าใจตรงจุดนี้ แกคิดตลอดเวลาว่า เมื่อไร เมื่อไร เมื่อไร อะไรคือจุดที่เหมาะสมที่สุด
ฉันชอบตรงที่อาจารย์เปรียบเทียบให้ฟังว่า มันก็เหมือนกับหิมะยามฤดูหนาวตกลงใบไผ่ เมื่อหิมะเกาะตัวมากขึ้นๆ ใบไผ่ก็จะลู่ลงและหิมะก็หล่นผลุบไปบนพื้นดิน หิมะไม่ได้ผลักตัวเองลงพื้นและใบไผ่ก็ไม่ได้ผลักหิมะออกไป มันเกิดขึ้นของมันเอง
การฝึกยิงธนู ไม่ใช่การพยายามฝึกยิงให้เข้าเป้า แต่เป็นการฝึกจิต ฝึกตนตั้งแต่วิธีการหายใจ การปล่อยและผ่อนพลัง จนถึงการเรียนรู้ตนเองและกำจัดความเป็นตัวตนออกไป การยิงธนูเข้าเป้าเป็นเพียงผลลัพธ์ของการฝึกเหล่านี้เท่านั้น มิได้มีความสำคัญอันใด
ฉันเองเคยลองฝึกยิงธนูของญี่ปุ่นอยู่ครั้งหนึ่งค่ะ ตอนนั้น เราไปถึงสถานที่ฝึกสาย และอาจารย์ก็ไม่ได้มีโอกาสอธิบายอะไรมาก ท่านยิงให้เราดูและนักเรียนในชมรมก็สอนพวกเราให้ลองฝึกยิงดู ตอนที่ดูคนญี่ปุ่นยิง ฉันหงุดหงิดว่า เขาเล็งและง้างไว้อย่างนั้นนานเหมือนกันกว่าจะปล่อยลูกธนู ตอนนั้น ฉันไม่รู้ว่าการยิงธนูเป็นศิลปะอย่างหนึ่ง ฉันมองว่ามันเป็นแค่กีฬา แค่การยิงให้เข้าเป้า แต่หลังจากอ่านหนังสือเล่มนี้จบ ฉันก็รู้สึกว่าฉันมองผิดไปเยอะทีเดียว
ไม่ใช่แค่การยิงธนูเท่านั้นที่แฝงปรัชญาเซ็น ศิลปะญี่ปุ่นอื่นๆ เช่น การชงชา การจัดดอกไม้ การเขียนพู่กันก็แฝงกลิ่นอายของเซนเช่นกัน การที่นักจัดดอกไม้ญี่ปุ่นค่อยๆแกะด้ายที่ผูกกิ่งไม้ ค่อยๆดึง ค่อยๆเลือกดอกไม้อย่างเงียบสงบ หรือการที่อาจารย์เขียนพู่กันชื่อดังลงมือฝนหมึกอย่างบรรจงด้วยตนเอง มันมีความหมายลึกซึ้ง เป็นการฝึกจิตให้สงบ เข้าสู่ภาวะไร้ตนก่อนจะเริ่มสร้างสรรค์ผลงาน
นี่คือ...Artless Art
ศัพท์ที่น่าสนใจ
* Selflessness
* Artless art
0 件のコメント:
コメントを投稿